Bilgi Köşesi

Atatürk ve Picardie Manevraları

Tarih boyunca var olmuş ve var olacak bütün devletler statik değil dinamiktir. Bu yüzden kurulduğu andan itibaren değişmeye ve hatta yıkılmaya kendini hazırlayarak politikalarını belirlerler. Bu yönüyle insanlara benzeyen devletler, hayatta kalmak için daima yeniliğe açık olmalıdırlar.

Teknoloji, bu yeniliğin geldiği son nokta olarak görülebilir. Eskiden kol gücüyle kazanılan üstünlükler, teknoloji geliştikçe daha pratik ve daha yıkıcı şekilde elde edilmeye başlanmıştır. Kavganın ve özgürlüğün sembolü olan ünlü halk ozanımız Köroğlu “tüfek icat oldu mertlik bozuldu” sözüyle aslında bu durumu çok iyi özetlemiştir. O zamanlar döneminin en iyi icadı olan tüfekten sonra bir ülkeyi yok edebilecek güçte silahlar üretilmiştir. Silah sanayiinin giderek gelişmesi, devletleri bir çıkar çatışmasına itmiştir. Özellikle 20. yüzyılın süper güçleri olan Avrupa devletleri bir çıkar politikası seyrederek bloklaşma içine girmiştir. Özellikle Sedan savaşı sonrası Alsace-Lorraine (Alsas-Loren) bölgesinin büyük bir parçasını Almanya’ya kaptıran Fransa, bunun öcünü almak için modern silahlarla donatılmış bir ordu kurdu.  Daha yeni icat edilmiş olan 20. yüzyıl harikası uçak, Fransa’ya kesin bir galibiyet silahı olarak göründü. Uçak sanayiini geliştirerek bir ulaşım aracı olan uçağı bir silah olarak kullanma hedefini kafasına koydu. 1910 yılı baharında Almanya, büyük bir askeri manevra düzenleyerek Fransa’yı kışkırttı. Süper güç olduğunu kanıtlayan Almanya’ya bir cevap vermesi gereken Fransa da bir karşı manevra yapmayı planladı. Aynı sene eylül ayında yapılacak bu manevra, 17-21 Eylül tarihlerinde Fransa’nın Picardie bölgesinde yapılacaktı. Bu bölge hem Almanya’ya hem de İngiltere’ye komşuydu. Buradan da anlaşılıyor ki Fransa, manevrada başarılı olursa amaçladığı nispette de başarılı olacaktı.

Fransız Dışişleri Bakanlığı, düzenlenecek olan bu manevralarda tarafsız gözükecek ve başarılarını aktarabilecek devletleri davet etmişti. Bir generalinin ve üç subayının davetli olduğu Osmanlı Devleti de bu ülkelerden biriydi. Paris büyükelçisi Rıfat Paşa, Askeri Ateşe Fethi Okyar Bey’e bu daveti iletmişti. Fethi Bey yanına Harbiye’den beri arkadaşı olan Kolağası (ön yüzbaşı) Mustafa Kemal’in de gelmesini istedi. Böylece Üçüncü Ordu Kurmay Başkanı Ali Rıza Paşa başkanlığında Fethi Paşa, Binbaşı Selahattin ve Kolağası Mustafa Kemal Osmanlı Devleti’ni temsilen bu manevraya katılmaya hazırlandı. Ne yazık ki Ali Rıza Paşa sağlık sorunları nedeniyle katılamadı. Grubumuz Fethi Okyar başkanlığında 10 Eylül 1910 günü Selanik’ten Paris’e yol alan bir trene bindiler. 13 Eylül’de varış noktasına varan üçlü, 16 Eylül’e kadar Paris’i gezdiler. 16 Eylül’de ise Picardie’ye gitmek için yola koyuldular.

Avrupa’nın tüm devletlerinden temsilciler katılmıştı. Yaklaşık 60-70 delege en güzel şekilde ağırlandı. 17 Eylül 1910’da manevralar, Birinci Dünya Savaşı sırasında Fransız Orduları Baş Komutanı olan General Foch’un komutasında başladı. Gösterişli bir geçit töreninin ardından fabrikadan yeni çıkmış Fransız topları uçaklar eşliğinde sahne aldı.

Picardie Manevralarının ikinci günü, manevra alanı üstünde uçan iki uçak çarpıştı ve pilotları öldü. Çarpışmada parçalanan uçaklardan biri Mustafa Kemal’in biraz ötesine düştü. Kader bu ya, belki biraz daha ileride dursaydı o da bu facianın kurbanı olabilirdi. Atamız o kazaya kurban gitseydi şu an halimiz ne olurdu düşünmek bile insanın içine bir karabasan gibi çöküyor. Bu olay şu an bizi etkilediği gibi Türk heyetini ve yabancı gözlemcileri de etkiledi ve Atatürk’e geçmiş olsun dileklerinde bulundular.

Picardie Manevralarında gözlemciler manevra hakkındaki düşüncelerini dile getiriyor, yapılabilecek veya yapılmış olan hataları tartışıyorlardı. Atatürk de bu güruhun içindeydi ve bir Fransız albaya gözden kaçan hataları söylemişti. Bu eleştiriler doğru ve kritik eleştiriler olmalı ki eleştiriler General Foch’a kadar ulaştırılmış ve binbaşıdan aşağı rütbenin katılamayacağı bir ziyafete yüzbaşı olan Mustafa Kemal de davet edilmişti.

Manevraların son günü yapılan bir resmi geçitte herkes Fransa’nın gücünden emin olmuştu. Fethi Okyar, manevra alanından ayrılırken Atatürk’ün söylediklerini şöyle anlatır:

“Manevralar, tam bir düzen içinde üç gün sürdü. Son gün, Fransız ordusunun bütün dalları, iki saate yakın süren geçit resmi yaptı. Yanımda olan Mustafa Kemal, manevra sahasından ayrılırken şunları söyledi: ‘Bu kadar hazırlık sulh için yapılmaz. Aklımızı başımıza almalıyız. Çıkacak harp, bütün dünyayı ateşe atabilir ve biz bunun dışında kalmalıyız.’  Paris’e dönünce Harbiye Nezareti’ne gönderilecek raporu beraberce hazırladık ve bu kanaatimizi açıkça bildirdik. Ülkemiz için bulutları beliren bir dünya savaşından önce düşünülmesi gereken başka buhranlar, anlaşmazlıklar, için için kaynayan bunalımlar vardı.”

Atatürk bu sözlerinde haklıydı ve bir şeyler yapması gerekiyordu. Bu yüzden arkadaşı Fethi Okyar ile birlikte Fransa, İsviçre, Hollanda ve Belçika’ya on dört günlük bir geziye çıktılar. Buralarda çeşitli silah fabrikalarını gezip bilgi topladılar. Bütün bir dünyanın etkileneceği olası bir savaşta Osmanlı Devleti’ni kimse es geçmezdi. Bu yüzden hazırlıklı olmalılardı. Çok değil dört yıl sonra onun ne kadar haklı olduğu ortaya çıkacaktı. Bir devletin makus kaderini değiştirecek bir insan, yine kaderin bir cilvesi ile o silahları kendi gözleriyle görmüş, bilgi toplamış ve ölümden dönmüştü.

Bu tatbikat Atatürk’e çok şey katmıştı. Teknolojiye ve bilime sıkı sıkı tutunmamız gerektiğini öğrenmiş, aynı zamanda kılık kıyafetin de ne kadar önemli olduğunu öğrenmişti. Tatbikat sırasında bir asker, başında fes olan Mustafa Kemal’e “Başınızda bu komik başlık olduğu sürece hiç kimse kafanızın içindekilere itibar etmeyecektir.” demiştir. Bütün bu yaşananlar Atatürk’ün savaş stratejisine ve yapacağı inkılaplara ışık tutmuş ve bizi modern bir devlet seviyesine çıkarmıştır. Bu inkılaplardan biri de şüphesiz 16 Şubat 1925’te kurduğu Türk Teyyare Cemiyeti’dir. Atatürk bu cemiyet ile Türk havacılığını güçlendirmeyi amaçlamıştır.

Ne de olsa “İstikbal göklerdedir.”

Daha Fazla İçerik İçin:

http://www.armadillokitap.com/

Instagram hesabımıza göz atmak için: https://www.instagram.com/armadillokitap/

Youtube:

Yorumunuzu Bizimle Paylaşabilirsiniz