Bilgi Köşesi

En Korkunç Psikolojik İşkence: Gaslighting

Günümüzde psikolojik şiddetin birçok çeşidi bulunuyor. Biz aralarından, bir insanın başka bir insana uygulayabileceği en zalimce manipülasyon yöntemi olan Gaslighting yönetimini seçip anlatmak istiyoruz. Uygulandıktan sonra hasarlı bir insan ortaya çıkartan bu psikolojik şiddet, ilk defa 1944 yılında sahnelenen Gaslight (Işıklar Sönerken) filmi ile gündeme geliyor.

Başrollerinde Charles Boyer, Ingrid Bergman, Joseph Cotten’in oynadığı bu filmi George Cukor yönetmiştir. 1944 yılında çekilen Gaslight, Ingrid Bergman’ın 17. Akademi Ödülleri’nde En İyi Kadın Oyuncu Oscar’ını aldığı ve Suspense filminin izleyici üzerinde bıraktığı etkisiyle benzer etkilerde bulunan bir filmdir. Birazdan anlatacağımız psikolojik şiddetin adı bu filmden sonra Gaslighting olarak belirlenmiştir.

Bu psikolojik şiddetin adının nereden geldiğini anlattıktan sonra şimdi de çoğu psikoloğun en korkunç psikolojik işkence olarak tanımladığı Gaslighting manipülasyon tekniğini anlatmaya geçelim. Gaslighting, karşı tarafı kendinden şüpheye düşürmek ve onun bu şekilde psikolojisini bozup kendisine bağımlı hale getirmektir. Aslında bakacak olursak nasıl ki birisinin tecavüz etmesini, fiziksel olarak zarar vermesini kınıyorsak; psikologlara göre Gaslighting de psikolojik bir tecavüzdür.

Gaslighting yöntemini genellikle narsist veya psikopat özelliklerine sahip olan insanlar kullanıyor. Peki, bunu nasıl kullanıyorlar veya bir insan Gaslighting manipülasyonu etkisinde olduğunu nasıl anlayabilir? Bunu anlatmak için bir ilişki içinden örnek verebiliriz. Siz ilişkinizde yaşadığınız sorunlara dair normal, saygılı belki de çok iyi niyetli bir şekilde ilişkide şöyle küçük bir problem var, acaba bunu düzeltsek mi diyorsunuz. Siz saygı çerçevesini aşmadan sadece bir tespitte bulunuyorsunuz ama ilişki yaşadığınız insan birden çok yüksek tepkiler verip ortalığı ayağa kaldırıyor. Sen bana nasıl böyle şeyler dersin, sen benim hakkımı yiyorsun, senin yüzünden hasta oldum, hayatımı mahvettin, sen bana nasıl böyle şey dersin gibi tepkiler veriyor.

İşte bir ilişkinizde bunu yaşadığınız an siz kendinizden şüphe etmeye başlıyorsunuz. Ben demek ki kötü bir şey söyledim, fazla abarttım, bu kadar tepki verdiğine göre ben bu olanları sorun etmemeliydim diyorsunuz. Ama bu da işte daha sonra ortaya çıkan ufak veya büyük sorunlara karşı susmayı tercih etmenize sebep oluyor. Çünkü siz susmayıp tepki verirseniz, karşı taraf sizin on, belki de yüz misliniz kadar tepki veriyor olacaktır.

Gaslighting şiddetinin yine başka bir şekli de karşı tarafın size sürekli hakaret etmesi veya fiziksel, zihinsel, sosyal ve ruhsal özelliklerinizi aşağılamasıyla karşımıza çıkıyor. Mesela size durmadan sen şişmansın, kelsin, kısasın, aptalsın, ahmaksın, zekâ seviyen düşük, sosyal zekân yok dediğimi anlamıyorsun gibi söylemlerde bulunuyor. Siz de doğal olarak bu haksız ithamlara karşı kendinizi savunuyorsunuz. Sen böyle diyerek beni daha çok üzüyorsun diye karşılık verdiğinde kurban, Gaslighting uygulayan kişi “özür dilerim senin bu kadar kırılacağını düşünemedim” şeklinde bir cevap vermiyor. Tam aksine, sen nasıl kötü bir insanın, ben senin sağlığını düşünüyorum, senin iyiliğini düşünüyorum ama sen birde bana kırılıyorsun. Senin hem zekâ seviyen düşük hem de nankörsün diyerek kurbanın kendini savunma halini bile psikolojik şiddetle bastırmaya çalışıyor. Buna maruz kalan insan karşı tarafı sevdiği için, evet ya o bana bunları derken benim iyiliğimi düşünüyor şeklinde düşünerek kendini içine kapanıyor.

Evet, bu yazıyı okurken bir insan bunu nasıl anlamaz diye düşünebilirsiniz. Psikolojide celladına âşık olmak diye bir olgu vardır. İnsanlar âşık oldukları, en sevdikleri insanlar tarafından Gaslighting’e maruz kalıyor. Bir de bu sözleri çok sık duyarsa eğer işte o zaman celladına âşık olma durumu ortaya çıkıyor.

Gaslighting uygulayan insanların bir diğer özelliği de söyledikleri ile yaptıkları birbirine hiç tutmaz. Konuştuğu zaman kendini anlattığında ve fikirlerini belirttiğinde dünyanın en iyi insanı gibi görünürler. Ama zaman ilerledikçe o bahsettikleri konular yaşandıkça hiçte söyledikleri gibi hareket etmezler. Aslında bu sadece ikili ilişkilerde değil kendi özel hayatları için de geçerlidir. Mesela herhangi bir insanın giydiği kıyafeti eleştirir hatta daha da ileri gidip o kişi hakkında uygunsuz kelimler söyler. Daha sonra kendisi eleştirdiği kıyafetin bir benzerini giyer. Daha birçok şekilde bu tür örneklerle karşılaşabiliriz. Bundan dolayı Gaslighting uygulayan bir insanın söylediği söze değil davranışlarına bakarız.

Şimdi de Gaslighting uygulayan insanların en psikopatça yöntemine gelelim. Evdeki eşyaların yerini sizden habersiz değiştirmek, hatta bazen de tamamen ortadan kaldırarak karşı tarafın muhakemesini bozmak ve kendi hafızasından şüphe etmesini sağlamak. Mesela aynı evde yaşıyorsunuz ve siz yarın sabah işe gitmeden önce yiyebilmek için masanın üstüne hazır gıda bırakıyorsunuz. Gece yatıp uyuyorsunuz ve sabah kalkıp masaya baktığınızda onu orada göremiyorsunuz. Eşinize sorduğunuzda masanın üstünde bir şey olmadığını ve sizin hayal gördüğünüzü söylüyor. Siz de, ben yanlış hatırlıyorum herhalde diyerek hayatınıza devam ediyorsunuz ve işe veya okula gidiyorsunuz. Akşam eve gelince masada dün akşam koyduğunuz hazır gıdayı görüyorsunuz. Bu durum üzerine eşinize soruyorsunuz ve cevap olarak dünden beri hazır gıdanın orada olduğunu alıyorsunuz. Bu örnekte olduğu gibi kurban kendisinin delirdiğini veya kafasının yerinde olmadığını düşünmeye başlıyor. Anlattıklarımız gibi daha bir sürü Gaslighting işkencesi örneği bulunuyor. Celladına âşık olma durumu da olduğu için aslında bir çıkmaz döngüye sebep oluyor. Gaslighting şiddetinden kurtulmanın en önemli adımı, ilişkinizde size Gaslighting uygulandığını kabul etmekten geçiyor. Çünkü genelde kurbanlar, sevdikleri insanlara bu durumu yakıştıramıyor. Bu sebepten dolayı da yan sekiz şeklinde olan bir yolda, sonsuz bir döngüde kısılıp kalıyorlar.

Daha Fazla İçerik İçin:

http://www.armadillokitap.com/

Instagram hesabımıza göz atmak için: https://www.instagram.com/armadillokitap/

Youtube:

Yorumunuzu Bizimle Paylaşabilirsiniz